Schrödinger’in 1944 tarihli yayımlanmamış makalesi arşivde bulundu
Özet haber: Avusturya’daki bir kütüphanede bulunan üç sayfalık el yazması, Erwin Schrödinger’in gizli değişkenler ve determinizm tartışmasına ilişkin yaklaşımına yeni bir bakış sundu.
Kuantum mekaniğinin kurucu isimlerinden Erwin Schrödinger’in 1944’te kaleme aldığı, ancak hiçbir bilimsel dergide yayımlanmayan makalesi 80 yılı aşkın süre sonra ortaya çıkarıldı. Avusturya’daki bir kütüphanenin arşivinde bulunan üç sayfalık belge, kuantum fiziğinin tarihsel gelişimi ve determinizm tartışmaları açısından önem taşıyor.
Dönemin önde gelen isimleri John von Neumann ile Edmund Taylor Whittaker, kuantum parçacıklarının davranışını açıklayabilecek ölçülemeyen gizli değişkenlerin bulunamayacağını savunmuştu. Arşiv belgesine göre Schrödinger ise Whittaker’ın bu görüşlerine karşı çıkarak, fotonların polarize ışık karşısındaki davranışlarını açıklamak üzere alternatif bir matematiksel model geliştirdi.
Model, parçacıkların davranışlarının rastgele olmak zorunda olmadığını; polarizörden geçiş sonrasında değişen matematiksel kurallar kullanılarak öngörülebileceğini savunuyordu. Ancak belge, Schrödinger’in klasik determinizmi koşulsuz biçimde benimsediğini göstermiyor. Del Santo’nun analizine göre fizikçi, modelini determinizme bağlılığını kanıtlamak için değil, determinizmin imkânsız olduğu yönündeki kesin iddialara itiraz etmek amacıyla hazırladı.
Schrödinger’in yazıyı neden yayımlamadığı kesin olarak bilinmiyor. Araştırmacılar, 1944’te Heinrich Pelzer’in benzer bir model yayımlamasının bu kararın nedeni olabileceğini değerlendiriyor. Belge ayrıca Schrödinger’in 1920’lerden itibaren evrenin temel yasalarının istatistiksel ve bütünüyle öngörülemez olabileceği fikrini taşıdığını, klasik determinizmi ise felsefi bir önyargı olarak gördüğünü ortaya koyuyor.
Kaynak: Cumhuriyet
