2023'ten bu yana Rusya için en kötü tablo: Ukrayna Donbas’ta toprakları geri aldı

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Ukrayna’nın doğusundaki Donbas bölgesinin düşüşünün kaçınılmaz olduğunu ve bunun Kiev’in beklediğinden çok daha hızlı gerçekleşeceğini defalarca dile getirse de, cephe hattındaki son veriler bambaşka bir tablo çiziyor. Amerikan The New York Times gazetesinin sahadaki komutanlar, askeri analistler ve bağımsız araştırma kuruluşlarının verilerine dayandırdığı kapsamlı analizine göre, Ukrayna güçleri Donbas'ın kuzeyinde yürüttüğü aylar süren operasyonla Rus ordusunun stratejik kuşatma planını engelledi.

Askeri uzmanlar, Ukrayna'nın karşı hamlesi sırasında Rusya'nın Donbas'ta onlarca kilometrekarelik toprağı kaybettiğini belirtiyor. Güney Donbas'ta ise Rus birliklerinin savunma hatlarını kırmak için yoğun saldırılarını sürdürmesine rağmen, savunmasını yeniden organize eden Ukrayna ordusu Rus güçlerinin büyük kentleri çevrelemesine şu ana kadar izin vermedi.

Finlandiya merkezli askeri analiz kuruluşu Black Bird Group'un verilerine göre, 2026 yılı genelinde Rusya'nın Ukrayna genelindeki toprak kazanımları geçen yıla kıyasla belirgin şekilde yavaşladı. Eylül ayı, net toprak kazanımı açısından Rusya için Haziran 2023'ten bu yana en başarısız ay olarak kayıtlara geçti.

Rusya Savunma Bakanlığı’nın 19 Eylül’de açıkladığı "5 bin kilometrekareden fazla alan ele geçirildi" yönündeki iddiaları ise bağımsız askeri araştırmacılar ve hatta aşırı milliyetçi Rus askeri blog yazarları (Milbloggers) tarafından yalanlanıyor. Uzmanlar, Rusya'nın bu yıl kazandığı toprak miktarının kaybettiği alanlardan yalnızca marjinal düzeyde fazla olduğuna dikkat çekiyor.

Her iki tarafın da gökyüzünü dolduran yüz binlerce insansız hava aracı (İHA) nedeniyle manevra yapamaz hale geldiği ve kilitlenen bir cephe savaşı yürüttüğü ortamda gelen Ukrayna kazanımları, askeri çevrelerde sürpriz olarak değerlendirildi.

Washington merkezli Savaş Çalışmaları Enstitüsü (ISW) kıdemli analisti George Barros, harekatın önemini şu sözlerle özetledi:

"Vivaldi Operasyonu gösterdi ki; bir ordu gerekli altyapıyı ve hazırlığı tamamladığında, yoğun İHA gözetimi altında dahi mekanize birliklerle zırhlı manevra yapmak mümkündür. Ancak Ukrayna'nın kaybettiği toprakların küçük bir bölümünü geri alabilmesi bile aylar süren titiz bir hazırlık gerektirdi."

İtalyan besteci Antonio Vivaldi'nin ünlü eseri "Dört Mevsim"den esinlenerek dört aşamalı planlanan harekat, Kramatorsk ve Slovyansk gibi Ukrayna'nın "kale kuşağı" kentlerinin doğusunda Rus ilerlemesini durdurmak amacıyla kurgulandı.

Ukraynalı komutanların aktardığına göre taarruz, aylar süren ve birbirini tamamlayan üç kritik hazırlık aşamasının ardından hayata geçirildi. Operasyonu bizzat yöneten 3. Ordu Kolordusu Komutanı Albay Petro Horbatenko; ilk aşamada orta menzilli füze ve topçu atışlarıyla Rus ordusunun demiryolu ve karayolu lojistiğinin hedef alındığını, vurulan stratejik bir petrol boru hattı sayesinde ise Rus gözetleme İHA’larının yakıtsız bırakılarak sahadan düşürüldüğünü belirtti.

Lojistik hatların çökertilmesinin ardından Kiev kuvvetleri, sinyal istihbaratı yoluyla Rusya’nın elit İHA operatörlerinin sığınaklarını tespit ederek tek tek vurdu. Rus birliklerinin elektronik harp sistemlerinden etkilenmemek için sahaya sürdüğü fiber-optik kablolu İHA’lar ise kablo makaralarının fiziki takibi yapılarak fırlatma rampalarıyla birlikte imha edildi. Taarruz öncesindeki son aşamada ise ileri teknoloji insansız zırhlı araçlar devreye sokularak mayın tarlalarında güvenli geçiş koridorları açıldı; eş zamanlı olarak havadan dronlarla Rus ikmal yollarına mayın döşenerek karşı taarruzun operasyonel zemini hazırlandı.